Şeker Tüketimi ve IBS

İrritabl bağırsak sendromu (IBS), dünya üzerinde yaygın olarak görülen ve sıklıkla belirtileri yanlış anlaşılan sindirim bozukluklarından biridir. IBS genellikle bir teşhis konulduktan sonra etkili bir şekilde yönetilebilen bir hastalıktır. Ancak her ihtimale karşı diğer hastalıklarla karıştırılmaması adına gerekli bir dizi testi gerçekleştirmek önemlidir. IBS’nın sindirim sisteminde kalıcı bir hasara neden olmadığı veya ciddi komplikasyonlara yol açmadığı görülmektedir.

İrritabl Bağırsak Sendromunun Nedenleri

IBS’nin nedenleri henüz tam olarak anlaşılmamıştır. Bununla birlikte bazı araştırmacılar, IBS’nin gıdayı ince ve kalın bağırsaklardan iten ritmik kas kasılmalarındaki problemlerden kaynaklanabileceğini düşünmektedir. Çok güçlü kasılmalar, yiyecek içeriklerini bağırsaklardan çok hızlı bir şekilde iterek ishale ve şişkinliğe neden olabilmekteyken; zayıf kasılmalar kabızlığa neden olabilmektedir. IBS’nin şiddeti değişebilir. Bazı hastalar hafif semptomlar yaşarken, bazılarının önemli ölçüde hayatı değişebilir. IBS’nin bilinen tek bir nedeni yoktur. Bunun yerine, diyetiniz de dahil olmak üzere semptomlarınızı neyin tetiklediğine odaklanmak önemlidir. Hem üretilmiş hem de doğal olarak oluşan şeker, IBS tedavi planınızda göz önünde bulundurmanız gereken bir bileşendir. Tüm şekerler IBS semptomlarını tetiklemese de, belirli türlerin ortadan kaldırılması, durumunuzu yönetmenize yardımcı olabilir.

Şeker neden IBS semptomlarını tetikler?

Şeker tükettiğinizde, ince bağırsağınız onu sindirmeye yardımcı olmak için bazı enzimler salgılar. Moleküller daha sonra bağırsak duvarından emilir ve burada enerji için kullanılabilir. Şekeri sindirmek için gereken enzim eksikliğinin IBS semptomlarını tetikleyebileceği düşünülmektedir. Hormonlar, bağırsak bakterilerindeki değişiklikler ve stres de semptomların tetiklenmesinde rol oynayabilir. IBS’li her hasta aynı şeker türlerine duyarlı olmayacaktır. Bireysel tetikleyicilerinizi erkenden belirlemek semptomlarınızı hafifletmeye yardımcı olabilir.

Ne tür şekerler IBS semptomlarını tetikler?

IBS ile olası sorunlara neden olabilecek üç ana şeker türü bulunmaktadır.

• Sakaroz: Daha çok sofra şekeri olarak bilinen sakaroz, gıdalarda en çok kullanılan şekerdir. Şeker kamışından veya pancar şekerinden elde edilir. Kendi şeker türü olarak sınıflandırılan sakaroz, teknik olarak iki şeker molekülünün kombinasyonu ile yapılır: fruktoz ve glikoz. Sadece pişirmek veya kahvenize eklemekte kullanmazsınız, aynı zamanda birçok paketlenmiş tatlı ve hazır yemek de sakaroz içerir. Yaygın kullanımına rağmen sakaroz, IBS gibi belirli sağlık koşulları için özellikle zararlı olabilir.
• Fruktoz: IBS’niz varsa, fruktoz potansiyel olarak zararlı bir diğer şekerdir. Meyve sularında, gazlı içeceklerde ve paketlenmiş tatlılarda fruktoz formları bulabilirsiniz. Bununla birlikte, meyvelerde bulunan doğal fruktoz bile zararlı olabilir. Bu özellikle elma, üzüm ve armut gibi yüksek fruktozlu meyveler ve bal için geçerlidir. Yine de meyveden tamamen kaçınmanız gerekmez. Daha yüksek fruktoz içeren meyveleri değil daha az fruktoz içeren meyveleri tercih edebilirsiniz. 
• Laktoz: IBS’li bazı hastalar, sütteki doğal şeker olan laktoza da duyarlıdır. Vücudunuz, sakarozu parçalamak için gerekli olan sakaroz enzimlerine benzer şekilde, ince bağırsaktaki laktaz enzimlerinin yardımıyla sütü parçalar. Bununla birlikte, yetişkinlerin %70 kadarı vücutta yeterli laktaz yapmaz ve laktoz intoleransının yanı sıra şişkinlik ve gaz gibi semptomlar yaşayabilir. Her IBS’lide laktoz intoleransı olmaz, ancak laktoz içeren gıdalar birçokları için tetikleyicidir. Sütün yanı sıra peynir, yoğurt ve dondurma gibi diğer süt ürünlerinden de uzak durmayı düşünebilirsiniz.

Peki ya şeker ikameleri?

Doğal şekerlerin neden olduğu sindirim rahatsızlığı nedeniyle, bazı insanlar şeker yerine geçenleri tercih eder. Ne yazık ki, bunların çoğu da IBS semptomlarıyla bağlantılıdır. Sorbitol ve ksilitol, karın krampları ve ishal ile bağlantılı olan iki yaygın şeker ikamesi türüdür. Bu şeker ikameleri şekersiz tatlılarda, şekerlemelerde ve sakızlarda bulunur. Stevia, IBS için güvenli olabilir, ancak ürün etiketlerini dikkatlice okumak önemlidir. Saf stevia güvenlidir, eritritol gibi diğer katkı maddeleri ise semptomlarınızı şiddetlendirebilir. Şekerin tetiklediği IBS semptomları geçmişiniz varsa, “doğal” tatlandırıcılara da dikkatli yaklaşmalısınız. Örneğin bal ve agave şurubu fruktoz içerir, bu nedenle diğer fruktoz içeren gıdalara karşı hassassanız, bu tatlandırıcılar da iyi bir seçenek olmayabilir.

IBS’niz varsa kaçınmanız gereken başka yiyecekler var mı?

Şekerler ve tatlandırıcıların yanı sıra IBS semptomlarını tetikleyebilecek başka yiyecekler de vardır. Şu yiyecek ve içecekler, IBS’li kişilerde yaygın olarak semptomlara neden olur: fasulye, baklagiller ve mercimek, brokoli, lahana ve karnabahar dahil turpgillerden sebzeler, soğanlar, sarımsak, glüten, çikolata, baharatlı yiyecekler, kızarmış ve işlenmiş gıdalar, kafeinli yiyecek ve içecekler, alkol.

Belirtilerinizin düzelip düzelmediğini görmek için bu yiyecek ve içecekleri diyetinizden çıkarmayı deneyebilirsiniz. Ancak, IBS’li her hastanın farklı olduğunu ve belirli yiyecekleri kısıtlamanın gerekli olmayabileceğini unutmayın. Yiyecek tetikleyicilerinizi belirlemenize yardımcı olabileceğiniz yollar ve genel diyetinizin IBS yönetiminde nasıl bir rol oynayabileceği hakkında doktorunuza danışmalısınız.